“Nieuw Erfrecht”

Sinds 1 januari 2003 is het erfrecht voor gehuwden met kinderen ingrijpend gewijzigd. Dat mag ook wel want er is ongeveer een halve eeuw over gedaan.

Wat is gewijzigd als er geen testament is?

Positie langstlevende ouder

De langstlevende ouder wordt (tenzij deze binnen 3 maanden na overlijden anders beslist) eigenaar van alles wat de ouders samen hadden en krijgt een schuld in geld aan de kinderen. Langstlevende ouder en kinderen erven ieder een z.g. kindsdeel. De langstlevende ouder kan en mag alles opmaken. Dat was voorheen anders als er geen testament was.

Onterven

Een onterfd kind kan een beroep doen op zijn wettelijk erfdeel (legitieme). Daar moet het zelf, binnen 5 jaar na overlijden van de ouder, een beroep op doen. Dat kind krijgt dan een vordering in geld ter grootte van de helft van het kindsdeel, maar wordt geen erfgenaam en is niet betrokken bij de afwikkeling van de nalatenschap. Als de waarde van het vermogen na overlijden van de eerste ouder sterk vermindert kan onterven soms een voordeel opleveren. Er is een geval bekend waarin de niet onterfde kinderen een onterfde broer uit eigen vermogen moesten betalen. Ik vind dit een buitengewoon slecht onderdeel van het nieuwe erfrecht, ook gezien de lange termijn waarbinnen een beroep op de legitieme kan worden gedaan. Er kan dus 5 jaar lang een claim hangen boven het hoofd van de niet onterfde kinderen.

Wilsrechten

De langstlevende ouder kan dus eigenaar worden van het volledige vermogen dat deze had met de overleden echtgenoot en mag daar alles mee doen wat hij/zij wil. Voor b.v. verkoop goederen is geen toestemming kinderen nodig. Maar als de langstlevende het snode plan heeft weer te gaan trouwen kunnen de kinderen wilsrechten uitoefenen. Dat houdt in dat ze claims kunnen leggen op bepaalde goederen. De ouder hoeft die goederen niet af te staan maar mag ze niet weg doen. Volgens de mensen die dit bedacht hebben is dit om te voorkomen dat “opa’s zakhorloge” door een volgend huwelijk uit de familie kan raken. Daarbij is er aan voorbij gegaan dat voor het volgende huwelijk opa’s horloge kan worden weg gegeven zonder dat iemand daar iets aan kan doen.

Wil je wilsrechten uitsluiten dan moet je dat bij testament regelen. Er zijn ook wilsrechten gecreëerd voor stiefkinderen.

Wat is er gewijzigd ook als er een testament is

Verwerpen

Als je erfgenaam bent en je erft meer schulden dan bezittingen dan kun je verwerpen. Dat moet door het uitbrengen van een verklaring bij de rechtbank. Dat gaat met een volmacht. Dat kun je zelf regelen. Het vervelende is dat als je kinderen hebt dezen in jouw plaats komen. Die moeten dus ook verwerpen. Hoe krijg je het bedacht!. En als de kinderen minderjarig zijn moet daarvoor machtiging kantonrechter worden gevraagd. Voor verwerping moet aan de rechtbank griffierecht worden betaald. Sommige rechtbanken rekenen per persoon, sommige per geval. En dat kan behoorlijk verschil maken. Het griffierecht bedraagt 122 euro.

Als je de notaris de verwerping laat regelen komen er uiteraard kosten bij.

Wat is er niet gewijzigd

Als je niet bij testament bepaald wordt dat alleen eigen kinderen erven dan valt een erfdeel in een gemeenschap van goederen en moet , bij scheiding, worden gedeeld met de vertrekkende echtgenoot.

Conclusie

Het nieuwe erfrecht heeft veel goeds in zich, maar de bijverschijnselen kunnen nare gevolgen hebben. Wie denkt dat hij (gehuwd en met kinderen) geen testament hoeft kan wel eens ongelijk hebben.

Een nadeel van het nieuwe erfrecht kan zijn dat de langstlevende ouder ook wat de kinderen hebben geërfd van de overleden ouder moet opmaken in een AWBZ situatie. Je kunt proberen dit bij testament te voorkomen, maar of dat werkelijk lukt weet ik niet.

Ongehuwden met kinderen kunnen met een testament gebruik maken van het nieuwe erfrech